pH ve pKa aynı şey mi? Bir karışıklığı çözelim
pH çözeltinin durumunu, pKa asit dengesini anlatır. Konsantrasyon, aktivite ve yaklaşık hesap arasındaki ilişkiyi ayır.
İki sayı, iki farklı soru
pH, bir çözeltinin asitlik durumunu anlatmak için kullanılır. pKa ise bir asit ayrışma dengesini, belirtilen koşullar altında tanımlayan büyüklükle ilişkilidir. Bir asidin pKa değerini bilmek, her konsantrasyondaki çözeltisinin pH’ının aynı olacağını söylemez.
Aynı asidi farklı miktarlarda çözdüğünde veya eşlenik bazıyla karıştırdığında denge bileşimi değişebilir. Sıcaklık ve ortam da önemlidir. Bu nedenle problemde hangi çözeltinin, hangi koşulda değerlendirildiğini belirlemek ilk adımdır.
Aktivite ve yaklaşık hesap
pH’ın temel tanımı hidrojen iyonunun aktivitesi üzerinden yapılır. Başlangıç düzeyindeki seyreltik çözelti problemlerinde aktivite, uygun yaklaşım altında konsantrasyonla ilişkilendirilir. Bu yaklaşımın varsayım olduğunu unutmak, özellikle yoğun veya iyonik ortamlarda hatalı bir kesinlik doğurabilir.
Bir hesapta kullanılan Ka, derişim, birim ve sıcaklığı açıkça yaz. Sonucun kaç basamakla raporlandığı, girdilerin kesinliğiyle uyumlu olmalıdır. Çok basamaklı bir hesap makinesi çıktısı, çok hassas bir kimyasal sonuç anlamına gelmez.
Zayıf asit hesabında karar sırası
Önce ayrışma dengesini ve madde bilançosunu kur. Yaklaşık çözüm kullanıyorsan sonradan varsayımını kontrol et; küçük kabul edilen değişimin gerçekten başlangıç derişimine göre küçük olup olmadığına bak. Koşul sağlanmıyorsa daha uygun bir çözüm gerekir.
Hangi yöntemi kullandığını belirtmek, yalnızca son pH sayısını vermekten daha değerlidir. Böylece başka biri aynı girdilerle hesabı yeniden yapabilir ve yaklaşımın hangi noktada geçerliliğini yitireceğini görebilir.
Kısa kontrol
Bir molekülün pKa değeri ile hazırlanan çözeltinin pH değeri arasında doğrudan eşitlik kurma. “Hangi çözelti, hangi derişim ve hangi koşul?” sorusunu önce cevapla. Bu üç bilgi eksikse tek bir kesin sayı beklemek doğru değildir.
